Trong bối cảnh chiến sự kéo dài, Ukraine phải đối mặt với những tổn thất nặng nề về con người, hạ tầng và năng lực sản xuất. Trong hoàn cảnh này, đầu tư công và mua sắm công đã trở thành hai công cụ chiến lược giúp duy trì hoạt động của nhà nước, đảm bảo cung ứng dịch vụ công thiết yếu và tạo nền tảng cho quá trình tái thiết quốc gia.
1. Đầu tư công trong thời chiến: song song ứng phó và tái thiết
Khác với thời bình, đầu tư công hiện nay không chỉ tập trung vào phát triển dài hạn mà còn ưu tiên sửa chữa khẩn cấp cơ sở hạ tầng, bao gồm: trường học, bệnh viện, điện, nước, giao thông và các công trình phục vụ cộng đồng.
Thách thức lớn nhất là vừa huy động nguồn lực, vừa đảm bảo chi tiêu minh bạch, hiệu quả trong bối cảnh khẩn cấp. Các dự án phải được lập kế hoạch tỉ mỉ, phân bổ hợp lý và có giám sát chặt chẽ, nhằm tránh lãng phí ngân sách và đảm bảo tiến độ phục hồi hạ tầng.
2. Mua sắm công: đảm bảo minh bạch và hiệu quả
Hệ thống đấu thầu điện tử Prozorro, vận hành từ năm 2016, cho phép công khai toàn bộ dữ liệu mua sắm: từ ngân sách dự kiến, hồ sơ mời thầu, đến kết quả đấu thầu. Trong thời chiến, Nghị định 1178 cho phép rút ngắn thời gian đấu thầu, linh hoạt với các nhu cầu khẩn cấp, nhưng vẫn duy trì nguyên tắc minh bạch.
Đối với doanh nghiệp tham gia Prozorro:
- Cần đăng ký trên nền tảng điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến với chữ ký số.
- Thanh toán phí theo giá trị gói thầu.
Đối với cơ quan nhà nước:
- Lập kế hoạch mua sắm, công khai dữ liệu.
- Phê duyệt người phụ trách và sử dụng chữ ký số.
Toàn bộ quy trình tạo thành một chuỗi quản trị chặt chẽ, từ lập kế hoạch đến giám sát và nghiệm thu, đảm bảo minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách.
3. Minh bạch và giám sát xã hội
Prozorro không chỉ chống tham nhũng mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ công:
- Phụ huynh giám sát mua vật tư cho trường học.
- Người dân theo dõi tiến độ công trình.
- Nhà thầu hoàn trả ngân sách nếu khai khống.
Tổng chi mua sắm công mỗi năm tại Ukraine lên tới khoảng 700 tỷ UAH, phần lớn từ thuế của người dân, với nguyên tắc vận hành cốt lõi: “Mọi người đều nhìn thấy mọi thứ”.
| Chỉ tiêu | Giá trị cụ thể |
| Tổng ngân sách chi tiêu công hàng năm | Khoảng 700 tỷ UAH |
| Nguồn hình thành ngân sách | Phần lớn từ thuế |
| Nguyên tắc vận hành cốt lõi | “Everyone sees everything” |
| Nền tảng vận hành | Hệ thống điện tử Prozorro (từ 2016) |
Kết quả hoạt động Quý III năm 2025:
- Số lượng đơn vị mua sắm: ~13.700.
- Số lượng gói thầu công bố: >153.000 gói thầu.
- Tổng giá trị niêm yết: ~298,6 tỷ UAH.
- Phân bổ quốc phòng: chiếm gần 50% tổng nguồn lực (~149 tỷ UAH).
Quy định về mức phí nộp hồ sơ (Cập nhật 2025-2026):
- Ngưỡng áp dụng: gói thầu ≥ 4.000.001 UAH.
- Mức phí cố định: 4.080 UAH (cộng thêm thuế/phí nếu có).
Điều chỉnh chính sách gần đây:
- Tháng 10/2025: mở rộng mua sắm công phục vụ khôi phục nhanh hạ tầng năng lượng, giao thông, y tế.
- Tháng 02/2026: chuẩn hóa đánh giá hồ sơ dự thầu, rút ngắn thời gian xét duyệt.
4. Hạn mức đấu thầu và nhóm mặt hàng quan trọng
Theo Luật Mua sắm công Ukraine và Nghị định 1178:
- Hàng hóa và dịch vụ: từ 100.000 UAH trở lên.
- Dịch vụ sửa chữa thường xuyên: từ 200.000 UAH trở lên.
- Công trình xây lắp: từ 1.500.000 UAH trở lên.
Các gói thầu dưới ngưỡng vẫn phải báo cáo lên Prozorro, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt về an ninh quốc phòng.
Các nhóm mặt hàng và dịch vụ bắt buộc đấu thầu:
A. Hạ tầng và năng lượng: nhiên liệu, điện, vật liệu xây dựng, sửa chữa cầu đường.
B. Y tế và giáo dục: dược phẩm, thiết bị y tế, thực phẩm cho trường học/bệnh viện, sách giáo khoa.
C. Công nghệ và quản trị: thiết bị CNTT, phần mềm, dịch vụ an ninh mạng, tư vấn thiết kế kỹ thuật phục hồi.
D. Hàng hóa “Nội địa hóa” (Localization):
- Xe buýt, xe điện, thiết bị điện, máy móc nông nghiệp.
- Yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 20% (năm 2025) và tăng dần.
Ngoại lệ không bắt buộc đấu thầu công khai:
- Hàng hóa phục vụ quốc phòng và an ninh khẩn cấp.
- Hàng hóa/dịch vụ khắc phục hậu quả thiên tai hoặc chiến sự.
- Hàng hóa độc quyền (tác phẩm nghệ thuật, dịch vụ tiện ích duy nhất).
5. Thách thức với doanh nghiệp nước ngoài
Doanh nghiệp nước ngoài muốn tham gia Prozorro phải đối mặt với:
- Thủ tục pháp lý, hợp pháp hóa tài liệu.
- Tiêu chuẩn kỹ thuật EU.
- Rủi ro logistics và biến động tài chính.
- Rào cản ngôn ngữ và văn hóa kinh doanh, dù hệ thống hỗ trợ tiếng Anh.
Leave a Reply